M A N İ L E R
Celalettin ÖLGÜN
____________________________________________________________________
Anonim halk edebiyatı ürünlerinden en yaygın olanlardan birisi de “Mani” lerdir. Bulgur, tuz çekme, nohut, mercimek, ekin yolma imeceleri, ve düğün gibi kadınların bir araya geldiği topluluklarda söylenen manilere örnekler vermeye çalışacağız.
Her türlü insan ilişkileri arasında aşk, hasretlik, gurbet acıları, kıskançlık, kırgınlık ve doğa olaylarını işleyen manilerde ilk iki dize bir bakıma duygu, düşünce ve hayalin girişini oluşturur ve dinleyen yada okuyanın ilgisini çekmeye yarar. Üçüncü ve dördüncü dizeler asıl konuyu anlatır. Ender olarak dört dizenin bütünü duygu, düşünce ve hayali anlattığı da olur.
Manilerin içerikleri pek ender durumlarda onların kullanılmasını gerektiren olaylarla ya da işlerle ilişkilidir. Her ne denli söyledikleri ortama, duruma, yerlere, koşullara göre kümeleştire biliniyorsa da bir manide görülen öğelerin bir kısmı başka bir manide de görülüne bilinir.
(1979-1982 yıllarında derlenmiştir.)
1-Gelin, kaynana maniler: Genelde atışma biçiminde olup birbirlerinin özürlerini açığa çıkaran özellikler taşır.
____________________________________________________________
| 1 2 |
| Bahçeden söktüm lahana Dam üstünde mağara |
| Kıydım koydum sahana Felek gözün ağara |
| Ölüm hiçte gelmedi Ben sana ne ettim |
| Kaldı bizim kaynana Muhtaç ettin şu zağara |
| |
| 3 4 |
| Kaynanayı ne yapmalı Karları eritirim |
| Kaynar kazana atmalı Suları yürütürüm |
| Kaynanana yandım dedikçe Senin gibi gelini |
| Altına odun atmalı Küllükte ürütürüm |
| |
| 5 6 |
| Kişe tavuğum kişe Yedi dağın kengeri |
| Avluya gölgen düşe Ye dönderi dönderi |
| Kaynanam tuzak kurmuş Bizim gelinin altında |
| İnşallah kendi düşe Yok oturacak minderi |
| ........................ |
| 45 46 |
| Camilerin ezanı Kar yağar ipek gibi |
| Kaynanamın düzeni Dökülür kepek gibi |
| Cinler beni yelliyor Ne ürüyon orada |
| Çal başına Kazanı Zincirli köpek gibi |
| |
| 47 48 |
| Harmanda nohut kaynana Dam başında yatıyor |
| Oğluna okut kaynana Yel yorganı atıyor |
| Sana veriyom on para Öte git be coz gelin |
| Kefenini dokut kaynana Kemiklerin batıyor |
| |
| 49 50 |
| Irafa koydum kutu Sus be gelin |
| İçinde çörek otu Soluğum bitti |
| Kaynanam sıçan boku Hep hastasın da |
| Oğlu cevahir topu Gebermedin gitti |
____________________________________________________________
Anasayfa
____________________________________________________________
Açıklama: Klavyede sekme (Tab) veya aralık (Spacebar) tuşlarına basarak, yazı alanı sol kenarından boşluk bırakarak içeriden başlamak kullandığımız teknoloji ile olası olmadığından satır başlarında boşluk bırakılmamıştır. kosektas.net
